معظم له ضمناً از يك عارف ايرانى الاصل معروف ديگر به نام نظام الدين اولياء كه او نيز تأثير عظيمى در اسلام قارهء هند داشته است ياد كرده‌اند كه عيناً آورده مىشود : « خواجه معين الدين چشتى هروى در قرن ششم هجرى در سيستان « 1 » متولد شد و در همان جا به فرا گرفتن علم و دانش پرداخت و سپس به چشت هرات مهاجرت كرد و در اين شهر به رياضت مشغول گرديد و از اين رو به چشتى معروف شده . وى پس از مدتى اقامت در چشت عازم طوس گرديد و در طابران ، در خانقاه خواجه عثمان هارونى كه يكى از مشايخ بزرگ خراسان بود رحل اقامت افكند و در آنجا در نزد خواجه عثمان به تكميل مقامات عرفانى و روحانى مشغول شد و سرانجام دست ارادت به خواجه عثمان داد و در زمرهء خلفاى وى قرار گرفت . خواجه معين الدين از طوس رهسپار بغداد گرديد و مدتى در اين شهر كه در آن روزگار از مراكز مهم علوم و معارف اسلامى بود توقف كرد و از مشايخ آنها نيز بسيار استفاده كرد و خود نيز مجلس تدريس و ارشاد تشكيل داد . گروهى از او استفاده كردند و چندى نيز در حرمين شريفين و شام و مصر گردش نمود و خلايق بسيارى از او اجازه گرفتند و از مجلس علمى و عرفانى او استفاده بردند . در آغاز قرن هفتم هجرى سلطان شهاب الدين غورى از موطن اصلى خود در فيروزكوه كه در ميان كوهستانهاى سر برآسمان كشيدهء غور در مشرق هرات قرار دارد ، به هندوستان لشكر كشيد . وى پس از اينكه لاهور را از بازماندگان سلاطين غزنوى گرفت به طرف دهلى حركت كرد و پس از چندى دهلى را فتح نمود و آنجا را پايتخت خود قرار داد . پس از اينكه ناحيهء پنجاب به تصرف مسلمين درآمد و نفوذ اسلام در آن مناطق برقرار گرديد ، گروهى از دانشمندان و رهبران مسلمانان براى ترويج و تبليغ دين مقدس اسلام به پنجاب و راجستان مهاجرت كردند و به فعاليتهاى دينى و مذهبى مشغول شدند . خواجه معين الدين در اين هنگام همراه سلاطين و

--> ( 1 ) . قبلًا در مقالهء آقاى مظهرالدين صديقى خوانديم كه تولد معين الدين چشتى در سمرقند بوده است ، ولى آقاى عطاردى آن را صحيح نمىدانند و معتقدند تولد مشاراليه در سيستان بوده است ؛ به هرحال تولدش در ايران بوده و خودش ايرانى و ايرانى نژاد است .